هگمتانه، گروه خبر همدان: مصطفی بنی‌اسدی، استاد دانشگاه بوعلی سینا با تأکید بر اینکه اصل سیاست حذف ارز ترجیحی درست است، گفت: ارز ترجیحی یکی از عوامل تشدید تورم در کشور است.
مصطفی بنی‌اسدی در گفت‌وگو با خبرنگار هگمتانه، پیرامون اصلاحات اقتصادی دولت و حذف ارز ترجیحی اظهار کرد: شرایطی که دولت در تأمین ارز نهاده‌های دامی و سایر اقلام و دانه‌های روغنی داشت، این‌گونه بود که دولت این اقلام را به قیمت 130 یا 140 دلار تهیه می‌کرد و با قیمت 40 دلار به بخش محدودی از جامعه به عنوان نمونه 50 نفر واردکننده اعطا می‌کرد تا قیمت اقلام تولیدی با قیمت پایین به دست مصرف‌کننده برسد، اما این موضوع خواه ناخواه باعث ایجاد رانت می‌شد که زمینه‌ساز فساد بود.
وی در همین خصوص اضافه کرد: وقتی که کالا دونرخی توزیع شود زمینه‌ساز فساد است، ضمن اینکه دولت یارانه‌ای را می‌داد که مشخص نبود چند درصد آن به مصرف‌کننده واقعی می‌رسد و تمام اینها مشکلاتی است که در این زمینه وجود دارد.
بنی‌اسدی با بیان اینکه دولت دچار کسری بودجه مزمن نیز هست، عنوان کرد: دولت‌ سال‌هاست که با کسری بودجه دست و پنجه نرم می‌کند و ارز ترجیحی نیز به بودجه فشار می‌آورد؛ چراکه زمانی که دولت کسری بودجه داشته باشد، ناچار می‌شود این را از طریق استخراج از بانک مرکزی تأمین کند و این باعث افزایش واحد پولی و منجر به تورم می‌شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا ابراز کرد: مشکل دیگر این است که با توجه به اینکه کشور در تحریم قرار دارد ورودی ارز محدود بوده و ارتباطات ارزی دچار مشکل است و ارز از صادرات نفتی به سختی برمی‌گردد و دولت این را به طور غیرمستقیم انجام می‌دهد که گاهی برنمی‌گردد یا دیر برمی‌گردد، به هر حال منابع ارزی در کشور محدود است.
بنی‌اسدی در همین خصوص اضافه کرد: امکان اینکه دولت این سیاست را با این شیوه ادامه می‌داد وجود نداشت و بالاخره منابع ارزی به انتها می‌رسید و تمام مواردی که گفته شد مجموع مشکلاتی بود که دولت را به این جمع‌بندی رساند که باید این سیاست نادرست را اصلاح کند.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا اجرای این اصلاحات و حرف ارز ترجیحی در شرایط کنونی و تورم بالا درست بود یا نه، افزود: البته این موضوع محل بحث است، برخی می‌گویند نباید اکنون اجرا می‌شد و برخی معتقدند که منابع ارزی رو به انتها بود و چاره‌‌ای جز این نبود و باید اجرا می‌شد.
وی تصریح کرد: باید بگویم که اصل این سیاست، سیاست درستی است، و از آن به عنوان جراحی اقتصادی یاد می‌کنند؛ چراکه وقتی بیماری دچار عارضه‌ای است اگرچه جراحی دردناک است اما منجر به بهبود آن می‌شود، پس بنابراین اصل این سیاست اصلاحات اقتصادی و حذف ارز ترجیحی مورد تأیید اقتصاددانان است، اما در مورد زمان آن اختلاف نظر وجود دارد.
بنی‌اسدی با اشاره به این موضوع که تورم کشور ما یک موضوع ساختاری، ریشه‌ای و بلندمدت است، اظهار کرد: در واقع ارز ترجیحی می‌تواند تورم را تشدید کند نه اینکه باعث تورم شده است.
این استاد دانشگاه بیان کرد: در ادبیات اقتصادی ما سه نوع ریشه اساسی برای تورم داریم، تورم یا ریشه پولی دارد که ناشی از فشار تقاضا بوده و در ادبیات اقتصادی آن را تورم ناشی از تقاضا می‌نامند.
بنی‌اسدی ادامه داد: تورم گاهی ناشی از افزایش هزینه تولید است که منجر به افزایش قیمت نهایی کالا می‌شود که به آن تورم ناشی از فشار هزینه می‌گویند و یا اینکه تورم ناشی از ساختارهای اقتصادی است که منجر به تورم مزمن و بلندمدت می‌شود و به نظر می‌رسد که کشور ایران در شرایط فعلی با هر سه نوع علل تورم دست و پنجه نرم می‌کند.
وی افزود: ما یک اقتصاد تک‌محصولی وابسته به نفت داشتیم که مربوط به سال‌های قبل انقلاب بود و تا زمانی که نفت فروش می‌رفت ما منابع ارزی داشتیم، پس از اینکه دچار تحریم شدیم در واقع منابع مورد نیاز دولت تأمین نمی‌شد و دولت به صورت مکرر دچار کسری بودجه می‌شد و برای کسری بودجه به سراغ استخراج از بانک مرکزی می‌رفت و باعث می‌شد که حجم پول افزایش پیدا کند و پول پرقدرت و پایه پولی افزایش می‌یافت و زمانی که وارد سیستم اقتصادی می‌شد باعث رشد نقدینگی و در نهایت منجر به تورم می‌شد.
بنی‌اسدی با اشاره به اینکه نقدینگی از محل افزایش تقاضا منجر به تورم می‌شود، گفت: این داستان علل مختلف دارد که یک بخش آن به کسری بودجه برمی‌گردد و عامل دیگر آن به نظام بانکی برمی‌گردد به طوری که نظام بانکی ما به دلیل فعالیت‌های مخرب بعضی بانک‌ها منجر به سرعت افزایش گردش پول و افزایش خلق اعتبار، پول و شبه پول شده است که عامل دیگر تورم است و تمام اینها ریشه بلندمدت دارد.
وی در ادامه سخنان خود بیان کرد: از سال 1397 به بعد زمانی که با افزایش تکانه‌های ارزی مواجه شدیم و آن هم به دلیل این بود که نفت فروش نمی‌رفت و یا پول آن برنمی‌گشت؛ از محل افزایش ارز باعث شد که تمام کالاهای واسطه‌‌ای، نهاده‌ای و سرمایه‌ای افزایش قیمت داشته باشند و افزایش هزینه تولید منجر به تورم می‌شد و این هم یک عامل جدید در تورم اقتصاد ایران شد.
بنی‌اسدی عنوان کرد: بخش دیگر تورم نیز ریشه ساختاری دارد و ساختارهای اقتصاد ایران و نهادهای آن در بلندمدت تورم‌زا بوده است اما اگر بخواهیم اصلی‌ترین دلیل آن را بیان کنیم به ریشه‌های پولی برمی‌گردد.
عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان گفت: در شرایطی تورمی، رفتار تورمی از سوی مصرف‌کننده و مردم صورت می‌گیرد که به لحاظ فردی سود دارد اما تبعات اجتماعی را به دنبال دارد، به عنوان نمونه هجوم به بازار ارز برای حفظ سرمایه از لحاظ ارزی منطقی است اما اجتماعی نه؛ چراکه به دلیل افزایش تقاضای کاذب منجر به افزایش قیمت ارز می‌شود و منجر به تورم می‌شود و منفعت بلندمدت ندارد.
بنی‌اسدی عنوان کرد: در موضوع حذف ارز ترجیحی نیز پیشنهادم به مردم این است که با دریافت یارانه مستقیم، همه در یک روز به سمت بازار و خرید نروند که شوک ناگهانی ایجاد نشود و با کمبود مواجه نشویم، ولی اگر بخواهیم رفتار هیجانی نشان دهیم باعث کمبود کالا و بحران می‌شود.