هگمتانه، گروه فرهنگ شهروندی: اتوبوس به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و در دسترس‌ترین وسایل حمل‌ونقل عمومی، نقش بی‌بدیلی در جابه‌جایی شهروندان در کلان‌شهرها ایفا می‌کند. اما آنچه کیفیت استفاده از این ناوگان را تعیین می‌کند، نه فقط مدیریت شهری و زیرساخت‌های حمل‌ونقل، بلکه فرهنگ و رفتار شهروندان در استفاده از آن است. فرهنگ استفاده از اتوبوس، مجموعه‌ای از عادت‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای جمعی است که سفر روزانه با این وسیله را برای همه مسافران، راننده و حتی عابران پیاده، امن‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند.w
رعایت نظم و نوبت در سوار شدن
یکی از نخستین نمودهای فرهنگ استفاده از اتوبوس، رعایت نوبت هنگام سوار شدن است. وقتی شهروندان بدون فشار آوردن و هل دادن به‌صورت منظم و در صف سوار شوند، هم فرآیند سریع‌تر انجام می‌شود و هم از تنش و بی‌احترامی جلوگیری به عمل می‌آید. اولویت دادن به سالمندان، زنان باردار، افراد دارای معلولیت و کودکان در سوار شدن، بخش مهمی از همین فرهنگ بشردوستانه محسوب می‌شود.
احترام به فضای شخصی و صندلی‌های ویژه
در داخل اتوبوس، شناخت صندلی‌های ویژه که معمولاً در قسمت جلو قرار دارند، ضروری است. این صندلی‌ها برای افرادی است که بیش از سایرین به نشستن نیاز دارند. یک شهروند فرهنگ‌مدار، حتی در شلوغی، این صندلی‌ها را رعایت می‌کند و در صورت نیاز، جای خود را به دیگران می‌دهد. همچنین پرهیز از اشغال کردن فضای بیش از حد یک نفر، مانند باز کردن کیف یا پاها روی صندلی مجاور، از مصادیق رعایت حریم جمعی است.
کاهش صدای مزاحم و رفتار مناسب
استفاده از تلفن همراه با صدای بلند، پخش موسیقی و گفت‌وگوی پرسروصدا از جمله مزاحمت‌های رایج در وسایل نقلیه عمومی است. فرهنگ استفاده از اتوبوس ایجاب می‌کند که شهروندان صدای خود را کنترل کنند و با رعایت ادب، از ایجاد آلودگی صوتی خودداری نمایند. این رفتار نشان‌دهنده همدلی با مسافرانی است که می‌خواهند در طول سفر استراحت کنند، کتاب بخوانند یا به کارهای شخصی خود برسند.
رعایت بهداشت و تمیز نگه داشتن فضا
تمیز نگه داشتن اتوبوس، وظیفه همه شهروندان است. نخوردن و نیاشامیدن در داخل اتوبوس، یا در صورت نیاز، جمع‌کردن زباله‌ها و انداختن آن‌ها در سطل‌های مخصوص، جلوه‌ای از مسؤولیت‌پذیری اجتماعی است. رعایت بهداشت فردی نظیر پوشیدن لباس تمیز و پرهیز از بوی بد، هرچند گاهی اوقات به دلیل شغل یا شرایط آب‌وهوا دشوار است، اما تلاش برای آن بسیار ارزشمند است.
احترام به راننده و قوانین
راننده اتوبوس مسؤول جان ده‌ها مسافر است و احترام به او، احترام به امنیت و سلامت جمع است. صحبت مؤدبانه، پرداختن به‌موقع کرایه و هشدار دادن به راننده در مواقع خطر، از رفتارهای درست شهروندی است. همچنین استفاده از درب مخصوص برای پیاده و سوار شدن و رعایت فاصله ایمنی هنگام توقف اتوبوس، بخشی از رعایت قوانین است.
همکاری در شلوغی و ایستگاه‌ها
در ساعات شلوغی صبح و عصر، همکاری مسافران اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. جابه‌جا شدن به سمت انتهای اتوبوس تا فضای بیشتری برای ورود دیگران فراهم شود، آماده کردن کارت یا کرایه پیش از رسیدن به ایستگاه و پیاده شدن سریع و منظم، نمونه‌هایی از این همکاری جمعی است.
در پایان، باید گفت که فرهنگ استفاده از اتوبوس، سرمایه‌ای جمعی است که با مشارکت همگان شکل می‌گیرد. هر رفتار کوچک و محترمانه، علاوه بر اینکه سفر تک‌تک شهروندان را راحت‌تر می‌کند، تصویری مثبت از جامعه و مسؤولیت‌پذیری اجتماعی آن به نمایش می‌گذارد و زمینه‌ساز تبدیل حمل‌ونقل عمومی به گزینه‌ای جذاب و مطلوب برای همه خواهد بود.