|
رسانهها در دوران کنونی بخشی جدایی ناپذیر از زندگی مردم شدهاند. مردم در طول شبانه روز از محتواهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و آموزشی و سرگرمی رسانهها استفاده میکنند. نسل کنونی جامعه از ابتدای حیاتش با رسانهها بزرگ میشود و در دنیای اطلاعاتی و ارتباطی امروز، این نسل، بخش عظیم فرهنگ، ارزشها و هنجارهای جامعه خود و دیگر جوامع را از رسانهها دریافت میکند. به عبارتی در دوران معاصر که به عصر اطلاعات و جامعه اطلاعاتی و ارتباطی معروف است، بخش عظیمی از جامعه پذیری نسلها از طریق رسانهها انجام میشود و نفوذ و تأثیر رسانه تا جایی است که برخی از نظریه پردازان ارتباطی بر این باورند که رسانهها اولویت ذهنی و حتی رفتاری ما را تعیین میکنند و اگر چگونه فکر کردن را به ما یاد ندهند، اینکه به چه چیزی فکر کنیم را به ما میآموزند.
از آنجا که کشور ایران به دلیل شرایط آب و هوایی و موقعیتهای استراتژیکی همواره در طول تاریخ محل عبور اقوام و ایلات گوناگون و شکوفایی فرهنگهای متنوع بوده است. حاصل این مراودات، گرد آمدن مردمانی با ویژگیهای فرهنگی و زیستی متنوع بوده است. توجه به خرده فرهنگهـــای یک کشـــور اعم از فرهنگهای قبیله ای، مذهبی و طبقه ای در جامعه شناسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این راستا همیشه تهدیدات و فرصتهایی برای خرده فرهنگها وجود داشته است. تهدیدات ناشی از تنوع و تعدد قومیتها و خرده فرهنگها شامل: 1- منازعات قومی 2- جدایی طلبی یا خودمختاری خواهی 3- ضعف انسجام ملی 4- آسیبهای امنیتی ناشی از مناقشات اقوام مشابه درکشورهای همجوار 5- تحریک پذیری از سوی دشمنان و قدرتهای بزرگ بوده است. فرصتهایی هم این تنوع فرهنگی به دنبال دارد که شامل: 1- تکثر فرهنگی و تعدد قومی2- تنوع قومی و تأثیر در توسعه ملی 3- تنوع قومی و توزیع فضای جمعیتی 4- عامل رقابت بین اقوام و 5- قومیتهای فرامرزی و تعاملات اقتصادی می باشد. یکی از مسائلی که امروزه فرهنگ اقوام مختلف را تحت تأثیر خود قرار داده است، رسانهها هستند. قدرت نفوذ رسانههای جمعی سبب شده است که شاهد یک نوع همگرایی فرهنگی در لایههای مختلف جوامع باشیم. در چنین شرایطی فرهنگهایی که از ابزار رسانه بهره مند هستند از قدرت نفوذ و تأثیرگذاری زیادی برخوردار می باشند و این پدیده سبب ضعیف تر شدن روز به روز خرده فرهنگها و فرهنگهای کوچکتر و حتی انقراض برخی فرهنگها شده است. چنانچه در عرصه بین المللی این همگرایی فرهنگی را در تأثیر غولهای رسانه ای آمریکا در القای فرهنگ آمریکایی به کلیه جوامع جهان بشری شاهد هستیم. در خصوص مثبت ویا منفی بودن آن نمیتوان قضاوت دقیقی داشت ولیکن، بر اساس دیدگاه ژان کازنو، فرهنگهای کوچکتر محکوم به زوال هستند. در برشی کوچکتر در کشور ایران، این موضوع را می توان در قدرت نفوذ فرهنگ غالب در پایتخت یا فرهنگ تهرانی به سایر فرهنگهای بومی و محلی و خرده فرهنگهای اقصا نقاط این مرز و بوم مشاهده کرد، به نحوی که بسیاری از اصطلاحات، تکیه کلامها و گویشهای مرسوم تهرانی از طریق رسانههای مختلف به ویژه صداو سیما در گویشها و لهجههای محلی تسری می یابد و این زنگ خطری برای آنها محسوب میشود. گویش همدانی هم از این قاعده مستثنا نبوده است، به نحوی که در سالهای اخیر بسیاری از واژگان همدانی بسیار مرسوم دیگر استفاده نمیشود و لهجه سنتی همدانی نه تنها در برخی مناطق استفاده نمیشود بلکه مورد استهزاء و مسخره هم قرار می گیرد و این نتیجه تأثیر رسانههای جمعی در سالهای اخیر بر گویش محلی همدانی بوده است. در همین راستا چند پیشنهاد ارائه میشود:
-احترام گذاشتـــن به خرده فرهنگها و گــــره زدن آنــها با فرهنگ عمومی کشور بایستی در برنامهریزیهای فرهــنگی کشور قرار گیرد به نحوی که قومیتها هویتهای فرهنگی خویش را در آن برنامهریزیها بیابند و احساس کنند که به فرهنگ بومی و قومی آنها بها داده شده و مورد احترام است.
- مشارکت نخبگان قومی در قدرت و بدنه دولت می تواند در انسجام و دلبستگی قومیتها به نظام و نیز مقبولیت و مشروعیت نظام تأثیر بسزایی داشته باشد.
- بالا بردن سطح تحمل جامعه به صورت تدریجی برای پذیرش واقعی و درونی کردن تفاوتهای فرهنگی، رفتاری، عقیدتی و سبک زندگی
- توسعه متوازن و توزیع عادلانه ثروت در میان مناطق مختلف کشور به ویژه مناطق قومی کمتر توسعه یافته و محروم و برآورده ساختن حداقل خواستههای اقتصادی و اجتماعی این مناطق و نیز کم کردن فاصله طبقاتی با رویکرد ویژه به مناطق محروم و نیز با در نظر داشتن سطح توقعات، خواسته هاو نیازهای اقوام کشور
- تقویت رسانههای بومی و محلی جهت پاسداشت ظرفیتهای بومی محلی
- برپایی جشنواره ها، نکوداشتها و آئینهای سنتی و محلی جهت تقویت خرده فرهنگهای بومی
|
