صفحه 8      شماره  3632      یکشنبه 24 بهمن 1395


گردسوز؛ چراغي خانگي
هگمتانه- سرويس فرهنگي: هگمتانه کهن شهري است گرانقدر، شهري که آب و رنگ گذشته‌اش هنوز هم جلايي خيره کننده دارد. شهري پر از آداب و رسوم قديمي، پر از حرف‌هاي ناب، پر از خاطرات دلنشين. همدان شهر باشکوهي است که در دامان الوند سترگ باليده و آسمانش پر است از قله‌هاي سربرافراشته، پر است از غرور و صلابت مردمي از جنس کوهستان.
همدان کهن را نبايد از ياد برد؛ او را بايد هماره زنده نگاه داشت. تمام يادهايش را، خاطراتش را و ذره ذره بودنش را بايد نفس کشيد. همدان قديم با تمام تعلقاتش، تمام اشيايي که امروز برايمان غريبه شده‌اند بايد شناخته و معرفي شوند تا نسل‌هايي که هيچ خاطره و ذهنيتي از آنها ندارند نيز فضاي گذشته شهرشان را لمس کنند.
معرفي وسايل و اثاثيه کاربردي مردم در روزگار گذشته يکي از بهترين راه‌هاي يادآوري هويت تاريخي يک سرزمين است. کاري که شايد آن را بتوان تعبيري از موزه مکتوب ناميد.
در اين بخش به معرفي انواع چراغ‌هاي روشنايي و خوراک‌پزي در همدان قديم پرداخته شده است.
يکي از چراغ‌هاي پرکاربرد در روزگار گذشته اين شهر چراغ گردسوز بوده است. چراغ‌هاي گردسوز در واقع جايگزيني بودند براي لمپاها. تفاوت اين چراغ‌ها با لمپاها در شکل فتيله آنها بود که به صورت دايره بود و به همين خاطر به آنها گردسوز مي‌گفتند و روي فتيله نيز يک کلاهک قرار داشت که اين کلاهک در روي لوله‌اي که از وسط منبع نفت گذشته و هوا را از زير چراغ وارد قسمت روشن چراغ مي‌کرد و باعث مي‌شد چراغ بهتر بسوزد.
چراغ‌هاي لمپا و گردسوز پايه‌اي داشته‌اند که براي قرار گرفتن روي طاقچه‌ها و کرسي‌ها مناسب بوده‌اند در واقع اين چراغ‌ها تقريباً قابل حمل و نقل نبوده و فقط در خانه‌ها استفاده مي‌شدند. جنس پايه و مخزن نفت چراغ‌هاي گردسوز اغلب از شيشه و يا مس بوده است و گاهي نيز از لعابي بوده است. 
چراغ گردسوز نيز همچون بسياري از چراغ‌هاي ديگر در گذر زمان کنار گذاشته شده و اکنون جزء وسايل عتيقه و قديمي محسوب مي‌شود.